Het kind van de rekening?!

Zomaar wat krantenkoppen van de afgelopen maanden: 
“William Schrikker Groep ziet af van aanbesteding voor jeugdbescherming in gemeente Dordrecht en omgeving.”
“Mondriaan, aanbieder van hoogspecialistische jeugdzorg in Limburg, stopt een deel van zijn behandelingen.”  
“Gemeentelijke geldpot jeugdzorg leeg.”

Het uitgangspunt bij de decentralisatie in 2015 was: niemand mag buiten de boot vallen. Er werd gesproken over een zachte landing, waarbij in 2015 en 2016 iedereen die vóór 2015 al zorg ontving, verzekerd was van dezelfde zorg. De overheid heeft echter in de afgelopen twee jaar ook drie miljard euro bezuinigd op jeugdhulp. Van Denemarken, waar een soortgelijke decentralisatie plaatsvond, hebben we geleerd dat transformeren zo’n vijf jaar tijd en extra geld kost, waarbij op termijn de kosten verminderenNOOT1.

Het geld is op
Nederland denkt deze transformatie in combinatie met een bezuinigingsslag voor elkaar te kunnen boksen. Hierdoor wordt het steeds lastiger voor organisaties om cliënten aan te blijven nemen, worden wachtlijsten langer en dreigen cliënten opnieuw tussen wal en schip te vallen. Met name de specialistische hulpvormen krijgen het zwaar te verduren. BIJ ONS en de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen (de NVP) krijgen steeds meer signalen dat pleeggezinnen zich zorgen maken. Nieuwe beschikkingen worden niet meer uitgeschreven omdat het budgetplafond al bereikt is. Hulp laat steeds meer op zich wachten. Valt er nog wel te spreken van een zachte landing? Vanwaar de arrogantie dat wij Nederlanders de jeugdzorgtransformatie binnen kortere tijd en met minder geld kunnen doen?

Lager budget
Hoe komt het dat er nu zoveel signalen binnenkomen? Dit heeft te maken met hoe de jeugdzorg tot nu toe is getransformeerd. Zorg dichter bij het kind zou ervoor zorgen dat minder zware hulp nodig was en opvang in gezinnen zou een voordeel opleveren ten opzichte van opvang in residentiële instellingen. Omdat de kosten dan ook lager zouden moeten zijn, is al op voorhand vastgelegd dat de budgetten voor jeugdzorg naar beneden konden. De ervaring van de Denen leert ons dat de kosten de eerste jaren toenemen. Dit komt onder andere door de decentralisatie. De hulpverlening staat dichter bij de samenleving, waardoor er nu ook ‘achter de voordeur’ gekeken mag worden. Dit betekent dat in eerste instantie méér problemen aan het licht kunnen komen.

In Nederland lijkt het erop dat de bezuinigingen vóór de kostenbesparingen uitgaan. Dat heeft inmiddels z’n weerslag op zowel de beschikbare budgetten als de aanbestedingen. Een belangrijk aspect daarbij is dat de kostenbesparingen uitgaan van steeds meer opvang in gezinsvormen, maar dat aantal stagneert. Naar verhouding werden er in 2016 meer kinderen opgevangen in residentiële instellingen, bleek eerder dit jaar uit cijfers van het CBS. Daarnaast hebben gecertificeerde instellingen en huisartsen de positie gekregen om zelf door te verwijzen. De gemeenten hebben hier geen zicht op, waardoor het voor de gemeenten lastig is om te bepalen hoeveel geld er daadwerkelijk nodig is.

Aanbesteding in de praktijk
Een deel van de berichten in de media gaan over de aanbestedingen van jeugdzorg in 2018. BIJ ONS sprak met John Goessens, manager pleegzorg bij Lindenhout. Hij geeft een kijkje in de praktijk van het aanbestedingsproces. John heeft veel gesprekken met gemeenteambtenaren en wethouders en ziet een groot verschil tussen financiële en inhoudelijke kennis. De taak van John is om ambtenaren en wethouders mee te nemen in het inhoudelijke verhaal: wat komt er bij een plaatsing in een pleeggezin of gezinshuis kijken en waarom zijn de prijzen die worden gevraagd reëel?

Ook neemt hij hen soms letterlijk mee naar pleeggezinnen of gezinshuizen. Dit alles om meer kennis te brengen bij gemeenten, zodat ze weten waarvoor ze betalen. Namelijk: kwalitatief goede hulp aan de kinderen waar zij verantwoordelijk voor zijn. John voert al jaren gesprekken waarin hij indirect de belangen van kinderen behartigt. Hij merkt in de praktijk dat pleegouders en gezinshuisouders steeds meer erkend worden als het ‘goud’ van de jeugdzorg. Dit betekent ook dat het, daar waar het gezinswoonvormen betreft, steeds beter lukt om tot goed gezamenlijk beleid te komen. En tot de bekostiging daarvan. Gemeenten begrijpen namelijk dat hier geld voor nodig is. Opvallend is dat de gesprekken over de gespecialiseerde ambulante zorg soms juist moeizaam verlopen. Terwijl die zorg juist nodig is om uithuisplaatsingen te voorkomen of te verkorten.

Bespreek je zorgen
Heb jij als pleegouder zorgen over geld? Maak je zorgen kenbaar. Praat met de jeugdzorgwerker pleegzorg of de gezinsvoogd of neem contact op met de NVP. Ook als jeugdzorgwerker kun je een steentje bijdragen. Signaleer onrust en zorgen onder cliënten, pleegouders en collega’s en praat erover. Zorg er wel voor dat gesprekken over geld niet leidend worden of meer aandacht krijgen dan nodig. Het kind is leidend en verdient de volle aandacht. Het mag geen kind van de rekening worden!

BIJ ONS en de NVP volgen de ontwikkelingen met betrekking tot de nieuwe aanbestedingen voor pleeggezinnen en gezinshuizen op de voet. In een volgende BIJ ONS hopen we meer zicht te hebben op de gevolgen van de aanbestedingen in 2018 voor pleeggezinnen en gezinshuizen, zodat we hier aandacht aan kunnen besteden.

 

**********************************************************************

Pleeggezinnen en gezinshuizen op de kaart

In maart 2018 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Dat lijkt nog ver weg, maar de politieke partijen zijn al druk bezig met hun verkiezingsprogramma’s en campagne. Het zijn namelijk de eerste gemeenteraadsverkiezingen na de decentralisatie van januari 2015. Dat is een goed moment om pleeggezinnen en gezinshuizen op de kaart te zetten. Vraag aandacht voor wat jou bezighoudt en deel jouw ervaringen. Vertel beleidsmakers wat belangrijk en nodig is. Zo kunnen zij daar rekening mee houden en kun jij een bijdrage leveren aan het verbeteren van de jeugdhulp in jouw gemeente.

 

Dat klinkt ingewikkeld, maar het valt mee als je je boodschap overbrengt aan de juiste personen in jouw gemeente of pleegzorgorganisatie. De NVP heeft in aanloop naar de verkiezingen samen met Lobby Lokaal een boekje gemaakt met tips en tricksover lokale belangenbehartiging. Meer informatie of het boekje bestellen: www.denvp.nl> lokale belangenbehartiging

 

Hans Spigt, voorzitter van Jeugdzorg Nederland, roept ook de jeugdzorgorganisaties op om te lobbyen. “Lokale lobby is belangrijker dan ooit, dus investeer vanaf heden in uw netwerk!” Landelijk zal Jeugdzorg Nederland zich namens alle aangesloten leden laten horen in het politieke en publieke debat, maar de belangrijkste besluiten voor de dagelijkse praktijk worden vooral door de gemeenten genomen. Jeugdzorg Nederland heeft hiervoor ook een lobbyboekje gemaakt, waar jeugdzorgorganisaties, maar ook particuliere gezinshuizen of andere woonvormen, hun voordeel mee kunnen doen. Goede zorg vraagt een fair tarief!

NOOT1 www.nji.nl> Deense inspiratie voor de transitie en transformatie van jeugdhulp en passend onderwijs in Nederland

Auteurs: Karin Zanin en Gerdien Rietveld
In samenwerking met Tijs Hardenbol (de NVP)
Illustratie: Katrien Holland


Tags: ,