Anne gaat begeleid zelfstandig wonen

Vier jaar geleden leerde ik Anne kennen. Ze was toen 13 jaar en was vanwege een crisissituatie  thuis in een woongroep geplaatst. Haar vier jaar jongere zusje Maartje woonde in een pleeggezin dat ik begeleid. Onder het genot van een ijsje vertelt Anne over de afscheidsmomenten in haar leven en de stappen die ze heeft gezet op weg naar zelfstandigheid.

Mijn eerste ontmoeting met Anne kan zij zich nog goed herinneren. Ze zegt: “Jij kwam met Maartje en mijn vader. Het was mooi weer en we zaten in de tuin. Ik had toen zo’n lieve begeleider. Die zou ik graag nog een keer willen zien.” Anne kwam tijdens die ontmoeting op mij over als een lieve meid, die zich (te) gemakkelijk voegde op de groep, maar niet op haar plek was tussen de jongeren met gedragsproblemen.

Zusjes herenigd
Vrij snel kwam de vraag of de zusjes herenigd konden worden in het pleeggezin van Maartje. Dit was niet vanzelfsprekend, omdat de meisjes allebei hun eigen behoeften hadden en een andere opvoedaanpak nodig hadden. De pleegouders stonden echter achter een hereniging en afgezien van wat praktische problemen was ook de pleegzorgorganisatie het eens met de bijplaatsing.

Dit was voor Anne het tweede afscheidsmoment in korte tijd. Het eerste afscheid was haar vertrek vanuit thuis. Ze zegt hierover: “Onze tante vertelde dat het niet goed ging met mama en dat wij een tijdje ergens anders moesten wonen. Ik moest zonder mijn zusje naar een woongroep. Ik heb mijn zusje echt gemist.”

Anne verhuisde van de groep naar het pleeggezin. Ze kijkt hier positief op terug. “Ik mocht weer bij mijn zusje wonen. Ik heb veel geleerd bij mijn pleegouders en daar ben ik hen nu nog dankbaar voor.” Bij het vertrek uit de groep werd ze geknuffeld door haar vaste begeleider en ze werd door haar vader naar haar nieuwe pleegouders gebracht.

Toen de zusjes weer bij elkaar woonden, werd snel duidelijk hoe groot het verschil was in hun ontwikkeling. Uit onderzoek bleek dat Anne een verstandelijke beperking heeft. Haar jongere zusje is normaal begaafd, maar had veel last van de traumatische gebeurtenissen in de thuissituatie.

Veel geleerd
In de afgelopen jaren hebben de pleegouders beide meisjes kunnen bieden wat ze nodig hadden. Anne heeft veel geleerd op het gebied van zelfstandigheid, van zelfzorg tot en met schoonmaken. Ze ging naar het praktijkonderwijs, waar ze certificaten behaalde en verschillende stageplekken had. In het begin van de plaatsing vond ze het nog moeilijk om sociale contacten aan te gaan en te onderhouden, maar ze leerde steeds beter om eigen keuzes te maken. Ze sloot zich aan bij een kerkelijke jongerenclub en vond hier steun.

Twee jaar geleden wilde Anne graag haar zegje doen bij de kinderrechter. Ze vertelde toen dat ze niet meer terug wilde naar huis, ondanks dat ze wist dat dit voor haar ouders pijnlijk was. Anne kon dit goed uitleggen, ondanks haar beperking. “In mijn pleeggezin krijg ik veel meer de kans om te leren zelfstandig dingen te doen. Als ik nog thuis had gewoond, had ik nooit zoveel geleerd.”

Klaar voor de volgende stap
Eind vorig jaar ben ik al eens voorzichtig het gesprek aangegaan met Anne en haar pleegmoeder over het naderende vertrek van Anne. Dat moest vroeg gebeuren, omdat Anne vanwege haar beperking nog veel begeleiding nodig heeft op weg naar zelfstandigheid. Ook zou ze te maken krijgen met wachtlijsten en bureaucratische hobbels, voordat er een passende woonplek werd gevonden.

Anne weet nog hoe dat ging: “Eerst wilde ik dichter bij mijn ouders gaan wonen, omdat het contact dan gemakkelijker zou zijn. Daarna bedacht ik dat ik liever in de buurt van mijn zusje wilde wonen. Ik heb hier ook vriendinnen, doe vrijwilligerswerk, zit hier op school en ga hier naar de kerk.”

Ineens had Anne een druk sociaal leven, waar ze helemaal in opging. Eigenlijk was ze het pleeggezin al ontgroeid en was ze klaar voor meer zelfstandigheid. Haar ouders vonden het lastig om te horen dat hun meisje toe was aan een nieuwe stap, maar konden erachter staan.

Op haar plek
Kort na het gesprek met Anne en haar pleegmoeder werd ik getipt dat in de woonplaats van het pleeggezin een nieuw project werd opgezet voor jongeren die een stap willen zetten in het zelfstandig wonen. Op de groep is 24 uur begeleiding en zorg op maat is mogelijk. Inmiddels woont Anne daar met plezier. “Ik heb lieve begeleiders die altijd tijd hebben voor mijn verhaal.” Anne woont op fietsafstand van haar pleegouders en eet daar wekelijks. Het contact met haar zusje verloopt als vanzelfsprekend. Ondanks haar beperking heeft Anne de rol ingenomen van oudere zus die op zichzelf woont.


Tags: , ,