‘Houd het klein en doe samen dingen’

Dat pleegkinderen niet altijd dezelfde toegang hebben tot vrijetijdsvoorzieningen als hun ‘gewone’ leeftijdsgenoten, hoeft volgens dr. ir. Bertine Bargeman geen probleem te zijn. Bargeman is als docent, onderzoeker en coördinator verbonden aan de academische Master Leisure Studies (vrijetijdwetenschappen) aan de hogeschool NHTV in Breda. “Vrije tijd hoeft niet per se in verenigingsvorm plaats te vinden. Dat geldt ook voor pleegkinderen.”

Bargeman denkt dat pleegkinderen in eerste instantie baat hebben bij een stuk oprechte aandacht. “En dat in combinatie met andere, meer dagelijkse vrijetijdsvormen waarbij de nadruk ligt op dingen samen doen. Denk aan samen een taart bakken, naar de stad gaan, een balletje trappen in het park of in de tuin werken.”

Andere kinderen leren kennen
Volgens Bargeman heeft vrije tijd te maken met integreren in de samenleving. “Net als bij migranten het geval is. Dat kun je ook doortrekken naar jeugdzorg. Vrije tijd kan helpen bij het verwerken van trauma’s en andere problemen en helpt bij het functioneren in de samenleving. De rol van vrije tijd in die samenleving is het slaan van bruggen tussen mensen en daarin ook jezelf een rol geven. En natuurlijk andere kinderen leren kennen. Ik snap dat je in pleegzorg vaak te maken hebt met kinderen die een rugzak hebben. Soms is het juist fijner om niet in een team- of verenigingsvorm bezig te zijn. Gelukkig zijn er voldoende andere manieren om op een leuke en zinvolle manier je vrije tijd door te brengen.”

Druk met vrije tijd
“Er is een groot verschil tussen vroeger en nu als het gaat om vrije tijd”, zegt Bargeman. “Vroeger waren ‘traditionele’ spelen en spelletjes belangrijk voor kinderen. Vrije tijd betekende even afstand nemen van de ‘dagelijkse routine’. Dat gold ook voor volwassenen. Door vrijetijdsbesteding of juist niets doen kon je tot rust komen na school of na zware arbeid. Even op krachten komen. Dat is nu vaak anders. Tegenwoordig hebben we het ook druk in onze vrije tijd. Het is een belangrijke vorm van ontspanning, maar nu om iets anders te doen of te presteren naast een hele dag op school of naast het werk. Wij speelden vroeger als kind veel buiten. Nu zitten kinderen meer binnen, bijvoorbeeld om te gamen. Dat heeft voor- en nadelen.”

Vliegen van de ene naar de andere club
Vrije tijd is tegenwoordig meer aan regels gebonden en minder vrijblijvend dan vroeger. “Neem een teamsport”, zegt Bargeman. “Daar heb je te maken met regels en prestaties en speel je een eigen rol in het team. Je kunt je soms afvragen hoe vrij vrije tijd nog is, als je ziet dat kinderen van de ene sportclub naar de andere vliegen en ook nog muziekles en een toneelcursus volgen. We spreken niet voor niets van de ‘achterbankcultuur’. Waar ligt de balans? Het moet natuurlijk wel leuk blijven. Kinderen hebben vaak ook te maken met verwachtingen van ouders. Natuurlijk zijn er genoeg gezinnen waar er geen geld is voor allerlei vormen van vrijetijdsbesteding en waarbij ouders de kinderen niet naar allerlei clubjes kunnen of willen brengen.”

Gewone dingen doen
Bargeman vindt dat vrije tijd meer terug naar de basis kan. “Er zitten veel mooie kanten aan sporten, lezen, gamen, tv-kijken, spelletjes spelen, et cetera. We moeten echter niet doorschieten in het moeten presteren. Het is ook belangrijk om samen gewone, dagelijkse dingen te ondernemen. Daar trek ik de vergelijking met pleegkinderen die niet mee kunnen doen bij een vereniging, omdat ze vaak wisselen van plek of omdat ze een rugzakje hebben. Doe gewoon gezellige dingen samen, waarbij niet het ‘moeten’ centraal staat. Vrije tijd hoeft ook echt niet veel geld te kosten. Je hoeft niet met pleegkinderen naar allerlei pretparken of evenementen te gaan. Dat is ook een beetje het probleem; vrije tijd is één van de uitingen om te laten zien dat mensen het beter hebben en erbij horen. Veel mensen hebben moeite om gewone dingen in de vrije tijd te doen, maar daar moet je wel voor openstaan natuurlijk.”

Wat wil het kind zelf?
Ze beseft dat het van veel factoren afhangt welke vorm van vrijetijdsbesteding je kiest voor een pleegkind. “Leeftijd speelt natuurlijk een rol en ook de problematiek van een kind. Dat vraagt om creativiteit van de pleegouders. Of ik tips kan geven? Ik denk dat pleegouders eerst een goede basis moeten creëren voor het kind, een thuis geven en het kind goed leren kennen. In de meeste gevallen missen pleegouders toch een aantal jaren uit de jeugd van het kind. Als je van het ene pretpark naar het andere holt, leer je het kind niet kennen. Ik denk dat de meeste pleegouders zelf voldoende creatief zijn om een goede vorm van vrijetijdsbesteding te vinden. Mijn advies is: houd het klein en vraag het kind wat het zelf wil en wat het eerder graag deed. Wat je een kind meegeeft, is natuurlijk ook hoe je zelf als pleeggezin bent.”

 


Tags: , ,