Ieder kind zou een levensboek moeten hebben

Auteur: Gabrielle Langhout  

‘Mijn levensboek’ is voor kinderen een belangrijk hulpmiddel om de eigen geschiedenis te achterhalen en vast te houden. Dat is belangrijk bij het opgroeien en volwassen worden. Door regelmatig in het levensboek te werken, krijgen kinderen meer greep op hun eigen leven en op wie ze zijn, bij wie ze horen en hoe hun leven eruit ziet. Mobiel duikt in de wereld van het levensboek dat voor pleegkinderen een ‘must’ is.

Al duizenden (pleeg)kinderen hebben er een: ‘Mijn levensboek’. Dat hebben ze gekregen van hun pleegzorgwerker of pleegouder. Kinderen en jongeren die perioden van hun leven niet thuis hebben gewoond, maar ergens anders, zijn vaak bezig met drie vragen:
Wie ben ik?
Waar kom ik vandaan?
Wat is er met mij gebeurd?

Onduidelijkheid over die vragen
beïnvloedt in hoge mate de wijze waarop kinderen en jongeren zich ontwikkelen. Het gaat dan om kinderen in de pleegzorg of in een groep, maar ook om kinderen die wel thuis wonen, maar soms in verwarrende omstandigheden opgroeien en thuis hulp krijgen. Onbekende bladzijden in hun leven maken hen onzeker en zijn van invloed op het beeld dat kinderen van zichzelf en hun familie hebben. Het is een van de belangrijkste taken van iedereen die met deze kinderen en jongeren werkt: meehelpen de antwoorden op deze drie vragen te vinden.

Actief
Een inmiddels beproefde manier om dat te doen is kinderen actief aan hun levensboek te laten werken. Om daarbij te assisteren heeft Mobiel een aantal jaren geleden ‘Mijn Levensboek’ uitgebracht. Het is een belangrijk hulpmiddel geworden in de zorg voor kinderen die niet thuis wonen. Kinderen en jongeren kunnen zelf, of in samenwerking met hun ouders, pleegouders, groepswerkers en therapeuten, aan hun boek werken. Met ‘Mijn Levensboek’ kunnen zij verschillende doelstellingen bereiken.

Het heden bewaren
Door de dingen van vandaag op te schrijven, te kleuren, te plakken, te fotograferen blijft het heden bewaard. En het heden is morgen bewaarde geschiedenis.

Het verleden opsporen
Door op zoek te gaan naar de gebeurtenissen, plaatsen en dingen uit het verleden kan antwoord gevonden worden op vragen als: Waar ben ik geboren? Bij wie en waar heb ik gewoond? Op welke scholen heb ik gezeten? Wat is er met mij gebeurd? In welk tehuis heb ik gewoond? Wie waren mijn pleegouders?

Versterken van identiteit en zelfbeeld
Als kinderen en jongeren meer te weten komen over zichzelf en hun omstandigheden maakt hen dat sterker en kunnen zij het leven beter aan.

Verwerken van wat er gebeurd is
Door deze kennis over zichzelf en hun omstandigheden te verzamelen krijgen kinderen en jongeren meer zicht op wat er met hen gebeurd is en zijn zij als vanzelf bezig met het verwerken ervan. •

Mijn levensboek kost € 29,90 per exemplaar (kostprijs!). Er zijn drie versies: voor pleegkinderen, voor kinderen in een groep en voor kinderen die thuis wonen. U kunt bestellen via de site (www.bijonspleegzorg.nl, onder boekwinkel) per e-mail (kantoor1@planet.nl), per telefoon (038-4222526) of per brief (Stichting Mobiel, Emmawijk 11, 8011 CM Zwolle). U kunt ook de servicebon achterin deze Mobiel gebruiken om te bestellen.

======
KADER
======

Ons gezin
Daar zit ze als volleerd secretaresse met de telefoon geklemd tussen haar oor en haar schouder, schuin hangend over de tafel terwijl ze lustig doorwerkt aan de tekeningen van haar geliefde speelgoed. Ze heeft dringend haar broer nodig om uit te vinden hoe de andere cavia en de vissen ook al weer heetten. “Wim, ik ben met het verleden bezig en hoe was het ook al weer.” Volgende week wordt ze 9.

Marjolein woont twee en een half jaar bij ons en heeft net haar levensboek gekregen. Ze gaat helemaal op in het verhaal, dat ze echt goed zelf kan lezen. Ze tekent, kleurt en schrijft met haar tong uit haar mond. Regelmatig moet ik komen kijken. Na verloop van tijd gaat ze de andere stukken bekijken en is heel tevreden dat ze die nog niet hoeft te doen. Plotseling wil ze dat ik alles neerleg in de keuken en het stuk over haar geboorte ga invullen. We hebben natuurlijk meteen weer de telefoon nodig. Het is verbazingwekkend hoe weinig van de gevraagde dingen eigenlijk in alle officiële stukken staan die we in huis hebben. Mooie gelegenheid om oma nog even te bellen…” Maar Marjolein, er was niemand bij toen je geboren werd, want het was met een operatie”. “Dank U wel, ik heb verder geen tijd, want ik ben met mijn verleden bezig.” (WK)

======
KADER
======

Mijn levensboek in de leefgroep
Al geruime tijd wordt het levensboek ook gebruikt in leef- en behandelgroepen. In een residentiële setting verblijven vooral kinderen die door problemen binnen het gezin of door traumatische ervaringen korte of lange tijd in een leefgroep wonen. Met sommige kinderen wordt afgesproken dat zij, wanneer zij dat willen, in het levensboek hun ervaringen, angsten, bijzonderheden, toekomstplannen en nog veel meer kunnen uiten. Dat wordt gedaan samen met de groepsleider of gedragswetenschapper. Met ouders worden gesprekken gepland om samen met het kind en de pedagogisch medewerker over de eerste levensjaren te vertellen. Die verhalen zijn voor het kind opzetjes om via tekeningen, foto’s en verhalen verder te borduren op de ervaringen die zij zelf hebben met betrekking tot hun eigen geschiedenis. Wat mij opvalt, is dat het levensboek in kindertehuizen vaak te veel gedragen wordt door de groepsleiding. De boeken staan in het kantoortje waar de kinderen moeilijk bij kunnen en de mentor die het levensboek samen met het kind invult, is te onregelmatig aanwezig. Door drukte schiet het levensboek er wel eens bij in. De kinderen ervaren het levensboek vaak als een lijvig boek en hebben sturing nodig om te beginnen en vol te houden. Maar als het eenmaal op gang is gekomen wordt het als zeer plezierig en nuttig ervaren. Hulpverleners zien er therapeutische mogelijkheden in. (BW)


Tags: ,